Tam, gdzie kończy się asfalt

Wbrew powszechnie uznanym trendom i vox populi, nieczęsto zdarza mi się marudzić na każdemu znany stan dróg i zawrotną liczbę autostrad w kraju. Tych ostatnich nienawidzę do tego stopnia, że staram się unikać gdy tylko mogę. Ogrodzą człowieka ścianami, każą pruć przed siebie i tyle radochy z tej jazdy, co ze sanek w upalne lato. Im niższej hierarchii droga, tym ciekawiej. Nic to, że dziury, że wychapane pobocza i tumany kurzu za (a później na) samochodem. 

Gminne drogi ciągnące się pomiędzy rozstrzelonymi wioskami, gdzie asfalt występuje w ilościach śladowych, bądź brak go zupełny. Omijając wyboje i nierzadko hacząc podwoziem, posuwając się ślimaczym tempem, można nacieszyć oczy i natenczas poczuć trochę inny smak podróży.

Czas mimowolnie zwalnia, a z na pozór monotonnego krajobrazu da się wyłuskać pojedyncze kadry. Takie mikroświaty, enklawy które istnieją jakby poza wszystkim. Nieważne, przydrożny krzyż czy zmożony alkoholowym snem autochton, wszystko to migawki. Skrawki tworzące niepowtarzalny klimat tej małej podróży.

Czytaj więcej »

Leśne opowieści cz. 4

Z lasami, jak z babami. Zmienne to, nieprzewidywalne a mimo wszystko nie można odmówić im uroku i chciałoby się wejść w głąb każdego. Możesz znać je od lat, poznać niejedną tajemnicę skrywaną za kurtyną zieleni a i tak pewnego dnia zaskoczą Cię czymś nowym. 

Nie zliczę, ile razy włóczyłem się tutejszymi ścieżkami i przedzierałem przez dzielącą je gęstwinę. Dziesiątki, setki, więcej? Lata minęły, odkąd trafiłem tu pierwszy raz i znając chyba każdy skrawek, każdą polanę i co większe drzewa, ręczyłbym że nic co tutejsze nie jest mi obce.

Okolicę starych dębów przemierzam średnio kilka razy w roku i mógłbym z pamięci narysować sylwetki niektórych z nich. Ten pierwszy z powykręcanym pniem i wielką blizną po uderzeniu pioruna. Kolejny kilka lat temu stracił potężny konar, który coraz bardziej ginie w gąszczu mniej lub bardziej znanych mi z nazw roślin. Inne, mimo pokaźnych rozmiarów, wyłaniają się nagle zza zielonej zasłony i wystarczy parę kroków, by znów stracić je z oczu. Nie trzeba wiele wysiłku, by z lekką pomocą wyobraźni poczuć się jak w tolkienowskim Fangornie. 

Święcie przekonany, że tutejsze enty nie kryją przede mną już żadnych sekretów, zbaraniałem na widok krzyża wyrytego na jednym z pni. Kto, dlaczego, kiedy? Może kiedyś znajdę odpowiedź.

Czytaj więcej »

Kościoły, pałac i miejsce pamięci

Opuszczając Kalisz i czym prędzej wiejąc z głównej drogi, trafiłem do Biskupic Ołobocznych. Wioska, jak wioska. Może nieco na jej skraju, tak przynajmniej mi się wydaje, stoi całkiem sporych rozmiarów drewniany kościół.

Wzniesiona staraniem ówczesnego proboszcza świątynia, od 1726 roku zdobi okolicę tej niczym nie wyróżniającej się wsi. Zajechałem na pobliski parking i po znalezieniu skrzynki zabrałem się za tradycyjną rundkę wokoło. 

Mnóstwo ciekawych detali i zapach (rękę dam sobie uciąć, modrzewiowy), który już z daleka wodzi za nos. Tuż obok kilka krzyży, nagrobki... pewnie pamiątka po istniejącym tu niegdyś cmentarzu.

Niestety nie udało mi się zajrzeć do środka, a ponoć warto ze względu na barokowy ołtarz główny. No nic, skoro zamknięte, to zamknięte. Kilka kilometrów dalej, w Ociążu, kolejne drewniane kościólątko. Co prawda nie aż tak strojne, jednak przywodzące na myśl typową wiejską świątynię.

Bezbożnik ze mnie okrutny, jednak nie mogę się nigdy oprzeć, by nie zobaczyć takich drewnianych perełek. No po prostu lubię i tyle. Oczywiście nie chciało mi się dokładnie zerknąć na wskazania nawigacji i zamiast podjechać pod samą skrzynkę, to wygodniej było mi dreptać po zaoranym polu. Na szczęście ziemia zmarznięta, a i odcinek do pokonania nieduży. Później szybki powrót do samochodu i wio do Lewkowa.

W tamtejszym parku miła niespodzianka, bo coś sobie ubzdurałem, że zastanę chylące się ku ruinie zabudowania... nic z tych rzeczy!

Pałac Lipskich wzniesiony na latach 1786-1791 w duchu klasycyzmu, wraz z okalającym go parkiem z stylu angielskim to miejsce, które naprawdę warto odwiedzić. Pomijam już fakt, że pałacowe wnętrza mieszczą w sobie muzeum, którego oczywiście nie zwiedziłem (wrodzona awersja do tego typu atrakcji). Dla wielbicieli pałacowej architektury obowiązkowy punkt wycieczki w te strony. Pokręciłem się wokoło, nacieszyłem oko i ruszyłem jeszcze pod pobliski kościół, a później odwrót w stronę domu. Jadąc rano namierzyłem znajomy już znak kierujący do miejsca pamięci, idealny przystanek w drodze powrotnej.

Po prawie kilometrowym spacerze leśnym duktem trafiłem pod obelisk poświęcony żołnierzom 25 Dywizji Kaliskiej, którzy zginęli w tym miejscu z rąk okupanta.

Tuż obok wsparty o drzewo krzyż, przypuszczam że jako pierwszy oznaczył to miejsce. Do samochodu wróciłem już niemal po ciemku. 

Czytaj więcej »

Szadek i okolice

Przez chwilę wycieraczki nie nadążały zgarniać wody i już się bałem, że będę zmuszony do szybkiego wyskakiwania i wskakiwania do samochodu, lub co gorsza do odwrotu. I tym razem potwierdziło się, że szczęścia u mnie więcej niż rozumu – przy pierwszych współrzędnych przestało padać!

Jednak z samych Zygrach spędziłem dosłownie małe minuty. Szybka akcja pod kościołem, kapliczka poświęcona powstaniom (listopadowemu i styczniowemu) i maszt. Ponoć trzecia co do wielkości budowla w kraju, 346 metrów.

Swojego czasu miałem okazję wdrapywać się na sam czubek, no bo czego się nie robi dla zdobycia odznaki ŁJP. Tym razem czubka ani widu, chmury pozasłaniały, więc za niedługą chwilę byłem już w Szadku.

Miasteczko niewielkie, wiele takich porozrzucanych po Polsce, ale całkiem przyjemnie tutaj. Zaparkowałem pod kościołem i wio pod dzwonnicę. Późnogotycka budowla o charakterze baszty obronnej, o czym świadczą między innymi wąskie okienka strzelnicze. W cegłach ślady po łuku ogniowym – skąd ja to znam.

Dzwonnica i jej najbliższa okolica spodobała mi się bardziej niż sam kościół. Dzwon z 1614 roku, kilka płyt grobowych i nie tylko... jest na co popatrzeć.

Jako ciekawostkę dodam, że w sąsiednim domu wychował się Marek Niedźwiedzki. Tak, ten Marek. Na koniec rozejrzałem się jeszcze po kątach i pojechałem dalej.

Na skraju miasteczka znajduje się kościół św. Idziego wraz z otaczającym go cmentarzem, jednak nie to zainteresowało mnie aż tak bardzo.

  

Mur w mur, a w zasadzie mur w pozostałości dawnego parkanu. Cmentarz obok cmentarza. Ten drugi zapomniany i jak to często bywa, zdewastowany.

Pierwszy raz widziałem tyle ceglanych komor grobowych, na dodatek większość wybebeszona z zawartości i pozostawiona ot tak sobie.

Jest też kwatera żołnierzy poległych w 1914 roku i kilka innych pochówków, gdzie można jeszcze zidentyfikować pochowanych.

Pokręciłem się tu dłuższą chwilę po czym udałem się na kolejny cmentarz. Aż wstyd się przyznać, ale w porównaniu z ostatnią wojną, o tej pierwszej moja wiedza ogranicza się do najważniejszych dat i faktów. Samych cmentarzy z IWŚ odwiedziłem do tej pory zaledwie kilkanaście.

Na tym w Szadkowicach spoczywa dwudziestu żołnierzy armii niemieckiej i jeden austro-węgierskiej. Tuż przed IIWŚ przeniesiono tu żołnierzy z innych cmentarzy, między innymi Wilamowa i Górnej Woli.

  

Kończąc, zahaczyłem jeszcze o kolejną wojenną nekropolię – Dziadkowice. Również Pierwsza Wojna Światowa.

  

Mimo mżawki nie mogłem sobie odmówić dokładnego spaceru pomiędzy nagrobkami.

Czytaj więcej »

Składakiem po dziurach

Rzadko bo rzadko, ale raz na jakiś czas najdzie mnie ochota na rundkę rowerem. Dawniej pykało się dzień w dzień po kilkadziesiąt kilometrów, przeważnie wieczorem, teraz już tylko sporadycznie objeżdżam swoje niegdysiejsze trasy. Ta sporadyczność spowodowała, że rowery rozkraczyły się pod wpływem zaniedbania i jedynym sprawnym gratem w chałupie pozostał niedobity składak. Paskudne to to, obdrapane, z rączkami od WSKi i skrzeczącymi pedałami, ale mimo upływu lat wozi dupę jak należy, a jak się nie ma co się lubi, to wiadomo.

Kilka kilometrów piochami i leśnymi ścieżkami, reszta patchworkowym asfaltem, a co druga chałupa ktoś macha na powitanie. Ot uroki objazdówki po swoim. W miarę cyklicznie staram się zaglądać do swoich skrzynek, przyszła więc w końcu pora na kościół w Nowej Sobótce.

Skrzynka siedzi na miejscu od blisko trzech lat i posiedzi tam pewnie o wiele dłużej, taką przynajmniej mam nadzieję. Sam kościół wzniesiono za to ponad sto lat wcześniej, a dokładnie w latach 1907-1908. Samą parafię ustanowiono zaledwie dwa lata wcześniej, w okresie wielkiego bumu idei mariawickiej na terenie Mazowsza i ziemi łódzkiej. Co by nie mówić, to świątynia bezsprzecznie należy do najokazalszych w okolicy i poważnie cieszy oko. 

Tuż obok znajduje się dom parafialny (1906), pierwotnie pełniący funkcję ochronki i szkoły. Siostry mariawickie prowadziły w nim przytułek dla porzuconych dzieci i sierot. Obecnie prawdopodobnie pomieszkuje w nim ksiądz, chociaż ręki uciąć sobie nie dam. Z Nowej Sobótki mógłbym w zasadzie popedałować w stronę domu, gdzie czekał mnie przyjemny stosik papierkowej roboty, ale pół godziny jeszcze nikogo nie zbawiło, więc dołożyłem nieco kilometrów. 

Kapliczek tu mnoga, jak to na wsi. I choć żadna wybitna nie jest, to jedna od lat wyróżnia się nieco wśród pozostałych. Z tego co wiem, ktoś na podwójnym gazie przypierdzielił w świętości, a ktoś inny poskładał je metodą puzzli w "całość". Kilka kilometrów dalej zjechałem z lichego asfaltu w drogę, która dość malowniczo wije się wśród pól, tuż przy niej sterczy przekrzywiony krzyż. Trochę, jak u Chełmońskiego.

Najbliższe kilkaset metrów, no może nieco ponad kilometr, to pioch i kamienie. Jest też niespodzianka, koźlak. Co prawda nie ten z procentami, ale też fajnie rozwalić się przy nim na małą przerwę.

A później już tylko walka z wiatr... tfu, z papierami.

Czytaj więcej »